Verlangen naar een diagnose, lezing van Timo Bolt

"Verlangen naar een diagnose", lezing van Timo Bolt

Timo Bolt, auteur van het boek "Van zenuwachtig tot hyperactief" (zie Balans Magazine november 2010) verzorgde een lezing in de Studium Generale reeks 'Broodje Brein'. In deze lezing gaf hij eerst een heldere samenvatting van zijn boek, waarin hij vier courante verklaringen voor de 'ADHD-epidemie' bespreekt.

Geschiedenis van ADHD

Na deze samenvatting gaf hij een heel kort college historisch denken. We zijn geneigd het heden als uitgangspunt voor ons denken te nemen en de huidige stand van de wetenschap als 'de waarheid' te beschouwen. Zo zijn eerder beschreven stoornissen 'voorlopers' van ADHD. Maar de eerder beschreven stoornissen, zoals zenuwachtigheid en MBD, overlappen elkaar en ADHD maar gedeeltelijk en ook de betekenis van een benaming verschuift in de loop van de tijd. Dit gebeurt ook met ADHD; niet alleen krijgen steeds meer kinderen deze diagnose, sinds een jaar of tien wordt de diagnose ook op volwassenen toegepast, omdat men inzag dat de symptomen wel veranderen, maar meestal niet verdwijnen. Er is ook een groep die volgens de DSM de diagnose ADHD zou krijgen, maar die zich meer herkent in de (volgens de DSM niet-bestaande) diagnose ADD.

Diagnose

Waarom lijken ouders zo graag de diagnose ADHD voor hun kind te willen? Bolt beschrijft hoe een 'diagnose' voor een arts iets heel anders is dan voor een patiënt. Voor een arts is het een begin, een opening naar behandeling en prognose. Voor de patiënt (en zijn ouders) is het een verklaring voor de problemen. Want die problemen zijn er - daar mogen we volgens Bolt niet aan twijfelen. Hij noemt het 'misère', een van de socioloog De Swaan geleende term. Door de diagnose krijgt de patiënt grip op zijn problemen, hij kan zijn leven erop aanpassen en ook aan zijn omgeving uitleggen 'wat er aan de hand is', zodat hij op meer begrip kan rekenen. Voor kinderen met ADHD is dat belangrijk, want ze krijgen al heel vaak negatieve reacties op hun gedrag.

Bestaat ADHD?

Is het een echte ziekte? Dit is de vraag die Timo Bolt, sinds hij zich met het onderwerp bezighoudt, het meest gehoord heeft. Hij vindt het een moeilijk te beantwoorden vraag. Eigenlijk zou de vraag niet gesteld moeten worden, want de implicatie is dat ADHD óf een 'echte ziekte' is óf dat we het niet serieus hoeven te nemen.

Aanleg en milieu

Misschien zit het probleem erin dat we psychiatrische stoornissen in het algemeen en ADHD in het bijzonder, te veel beschouwen als een individueel probleem, een stoornis of ziekte. Toch zijn de deskundigen, zoals Bolt in zijn boek beschrijft, het altijd eens geweest over de wisselwerking tussen aanleg en milieu, kind en omgeving bij het ontstaan en de ernst van gedragsstoornissen. Juist bij afwijkend gedrag zouden we breder moeten kijken dan het kind, maar ook breder dan het gezin en de school. We zouden veel meer aandacht moeten besteden aan de maatschappelijke factoren die een rol spelen.

De lezing van Timo Bolt (naast vele andere interessante lezingen) is terug te zien op de site van Studium Generale.

Laatste wijziging: 02-05-2012