Oorzaken en erfelijkheid van AD(H)D

Onderzoek naar de oorzaken van AD(H)D is in volle gang en de hoeveelheid gegevens groeit gestaag. Lange tijd heeft de discussie zich, net als bij andere (kinder)psychiatrische stoornissen, afgespeeld rond de vraag of het gedrag voortkomt uit de aanleg (de hersenen) van de kinderen of wordt veroorzaakt door de omgeving waarin het kind opgroeit? Zijn het de genen of is de omgeving de schuldige? Die vraag wordt tegenwoordig allang niet meer gesteld.

De tegenstelling 'aanleg versus omgeving' is achterhaald en heeft plaatsgemaakt voor het denken in termen van samenhang en interacties tussen aanleg en omgeving.

Een aantal zaken over de oorzaken van AD(H)D is al duidelijk geworden:

• het heeft te maken met anders functionerende hersenen
• er is sprake van een grote erfelijke factor
• de omgeving speelt een belangrijke rol

Anders functionerende hersenen

Recent onderzoek wijst erop dat er bij AD(H)D sprake is van een neurobiologische stoornis in de hersenen, op het niveau van de zenuwverbindingen (neurotransmissie).

Erfelijkheid en invloed van de omgeving

AD(H)D komt in sommige families vaker voor dan in andere families. Uit erfelijkheidsonderzoek onder tweelingen en adoptiekinderen is vast komen te staan dat er bij AD(H)D sprake is van een erfelijke factor tot ongeveer 80%. Dat wil zeggen dat ongeveer 80% van de verschillen tussen kinderen wat betreft AD(H)D-kenmerken in een bepaalde samenleving door erfelijke factoren bepaald wordt. Ter vergelijking: de erfelijke factor van lichaamslengte is ook ongeveer 80%.

Kinderen met een ouder met AD(H)D hebben een twee tot acht keer zo grote kans om AD(H)D te krijgen als het gemiddelde kind. Hoewel er inmiddels een aantal kandidaat-genen bekend zijn die een verhoogd risico op AD(H)D geven, zijn bij lange na niet alle bij AD(H)D betrokken genen bekend. Daarnaast blijkt dat deze kandidaat-genen maar een zeer klein effect hebben op het zichtbare gedrag.

Bovendien gaat het ook niet simpel om een bepaald gen, maar om de manier waarop het gen zijn invloed uitoefent op de ontwikkeling van de hersenen. Men gaat uit van een kwetsbaarheid in de erfelijke aanleg die wordt beïnvloed door verschillende omgevingsfactoren. Dat zijn zowel biologische factoren die spelen rondom zwangerschap, bevalling en ontwikkeling van het kind als psychologische en sociale omgevingsfactoren die te maken hebben met onder meer opvoeding en onderwijs.

Lees verder: Anders functionerende hersenen

Laatste wijziging: 20-02-2012